هنر یگانه ابزاری است که نهتنها در ذهن و فکر بلکه در عمق دل و جان آدمی تأثیر میگذارد و او را با خود به جهانی که پیام آور آن است همراه می سازد. در اهمیت هنر همین بس که بهترین وسیله ثبت تاریخ و برترین ابزار تبلیغ و ارائه آرمان های بشری و الهی است.
هنر انقلاب
هنر، در کشور ما، قبل از انقلاب اسلامی اسیر چنگال صاحبان قدرت و ثروت بود و فضیلت های این موهبت الهی به تبع این اسارت، در مرداب خواسته ها و علایق دنیایی شان غرق میشد.
«هنر بزرگ انقلاب این بود که توانست هنر را در خدمت حقایق و در خدمت انسان در بیاورد و آن را از انحصار هم خارج کند.»(1) با به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی، در عرصه هنر نیز انقلابی عظیم رخ داد؛ دامنه هنر گسترش چشمگیری یافت و در دسترس عموم مردم قرار گرفت؛ پیام هنر رنگ و بوی حقیقت گرفت و به سوی اصالتش باز گشت و به خدمت انسان در آمد.
هنر دیگر انقلاب این بود که مبانی فکری و اهداف و آرمان هایش الهی و در جهت سعادت بشر بود و این همان نیازهایی است که یک هنرمند اصیل در جستجوی آن است. هنرمندی که هنرش را در خدمت هدفی ارزشمند که همان حقایق و اصالت ها است قرار می دهد؛ و این اهداف ارزشمند و این سوژه های کمیاب، در گوشه و کنار انقلاب اسلامی ایران به وفور یافت می شود به گونه ای که می توان از آنها یک اثر هنری ماندگار خلق نمود.
انقلاب هنر
انقلاب هنر وامدار انقلاب اسلامی ایران است. انقلابی که سرشار از پیام های معنوی و ارزش های والای انسانی در جهت سعادت و کمال بشر است. حال چنین انقلابی که هدیه خداوند به اهل زمین است برای معرفی آرمان هایش نیازمند ابزاری کارآمد است؛ و بهترین ابزار برای نیل به این هدف بزرگ «هنر» است.
«انقلاب جزو حوادثی است که جز با زبان هنری، قابل بیان کردن نیست... اصلاً در تاریخ نمی شود و کسی حوصله ندارد اینها را بخواند. فقط در داستان و کار هنری قابل ارائه است و لاغیر...(2) توقع انقلاب از هنر و هنرمند، مبتنی بر نگاه زیباشناختی در زمینه هنر است؛ توقع زیادی هم نیست... شما در عالی ترین آثار دراماتیک دنیا، آنجایی که به فداکاری یک انسان برخورد می کنید، او را تحسین و ستایش میکنید. وقتی فیلم، آهنگ، تابلوی نقاشی، زندگی فلان انقلابی ـ مثلا ژاندارک ـ یا سرباز فداکار فلان کشور را برای شما به تصویر میکشند، در دل و باطن وجدان خودتان نمیتوانید کار او را تحسین نکنید. هزاران حادثه به مراتب با ارزش تر و بزرگ تر از آنچه که در این اثر هنری نشان داده شده، در دوران هشت سال دفاع مقدس و در خود انقلاب، در خانه شما اتفاق افتاد؛ آیا این زیبایی نیست؟ ...(3)
چند سال بعد از مرگ گاندی، شخصیت برجسته ای مانند رومن رولان، یک کتاب جیبی در دویست و بیست صفحه در مورد شخصیت او نوشت که همچنان برجسته ترین کتاب درباره بیوگرافی یک انسان انقلابی است...گاندی شخصیت بزرگی است؛ اما حقاً و انصافاً با شخصیت امام، قابل مقایسه نیست. شخصیت امام، خیلی عظیم تر و زیباتر است و برای انسان هایی از قبیل رومن رولان فرانسوی، پرجاذبه تر است. کتابی درباره امام که نصف حد کتاب رومن رولان باشد، کجاست؟»(4)
اینجاست که باید هنر به میدان بیاید و هم به عنوان یک ابزار تبلیغ به معرفی انقلاب بپردازد و هم به عنوان یک سلاح کارآمد به حفظ وصیانت از ارزش های آن همت گمارد. امروز که «دنیا از ابزار هنر، علیه انقلاب، به اشد ّ وجه استفاده میکند» و داستان و تاریخ انقلابمان را به زیرکانه ترین وجه تحریف می نماید، دیگر برای یک هنرمند مسلمان، شعار «هنر فقط برای هنر» معنایی ندارد، بلکه هنر باید در خدمت انقلاب، حقایق و آرمان های والای آن باشد.
و در آخر این نکته مهم را نباید فراموش کرد که:
«انقلاب وقتی میتواند خودش را در قالب هنر بیاورد، که هنرمند خودی داشته باشد و خودش هنرمندش را پرورش بدهد.»(5)
نویسنده: حمیدرضا جعفری
(چاپ شده در ماهنامه سراسری تجلی)
پی نوشت:
1. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از هنرمندان دفاع مقدس، 20/1/1379.
2. بیانات در دیدار نویسندگان حوزه هنری، 2/3/77.
3. بیانات در دیدار اصحاب فرهنگ و هنر، 1/5/1380.
4. بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری مراسم ارتحال حضرت امام، 12/3/76.
5. بیانات در دیدار اعضای کنگره شعر حوزه، 15/7/1370.